Kun je echt overlijden aan de ziekte van Hashimoto?!
Gerust, maar alert
Nee, aan de ziekte van Hashimoto zelf overlijd je niet als je goed bent ingesteld op schildklierhormoon, alleen een jarenlang onbehandelde, diepe hypothyreoïdie kan in heel zeldzame gevallen dodelijk worden.
- Met de juiste dosis is een trage schildklier zelden ernstig en leid je in het algemeen een normaal leven, met een pil die je in principe levenslang elke ochtend nuchter slikt.
- Het enige levensbedreigende beeld is de hypothyreotische crisis, vroeger myxoedeemcoma genoemd, met een sterfte van 25 tot 50 procent en maar ongeveer 1 geval per miljoen mensen per jaar.
- Die crisis ontstaat nooit uit het niets, maar uit een oude onbehandelde hypothyreoïdie plus een uitlokker zoals een infectie, beroerte, hartinfarct, onderkoeling of rustgevende medicatie, vooral op oudere leeftijd.
- Te veel en te weinig hormoon verhogen allebei het risico voor hart en bloedvaten, dus laat je bloed minstens een keer per jaar controleren en bespreek klachten of twijfel altijd met je huisarts.
Nee, aan de ziekte van Hashimoto zelf overlijd je niet
Bij de ziekte van Hashimoto keert je eigen afweer zich tegen de schildklier in je hals. Die kleine vlinderklier raakt langzaam ontstoken en beschadigd. Je hart en longen vallen daar niet onder, de antistoffen leggen geen ander orgaan stil.
Waar een tekort aan schildklierhormoon elders kan ontstaan door een jodiumtekort, brandt de klier bij Hashimoto uiteindelijk als het ware op en stopt ze helemaal met het maken van dit stofje, dat je lichaam nodig heeft om energie te maken uit eten. Levothyroxine neemt dat werk over als dagelijkse pil. Zonder die pil blijft je hele lichaam te traag draaien.
Ben je goed ingesteld op die dosis, dan is een trage schildklier zelden ernstig, zoals de Britse NHS bevestigt. Je kunt in het algemeen een normaal leven leiden, werken, sporten en ouder worden met deze auto-immuunziekte. De pil en de controle zijn dus de echte knop waar het verdict van afhangt.
Onderzoekers zagen eerst een hoger sterftecijfer bij mensen met hypothyreoïdie, maar als je mensen met andere ziekten buiten beschouwing laat zakt dat verschil naar een hazard ratio van 1,23. Zie dat als een groepsgemiddelde waarin andere ziekten meetellen, niet als jouw persoonlijke kans. Of je leven even lang blijft als zonder Hashimoto is dus niet met honderd procent zekerheid te zeggen, en ook niet omgekeerd.
Gevaarlijk wordt het pas als de trage schildklier jaren onbehandeld blijft
De schade zit niet in de schildklier zelf. Als je jaren zonder schildklierhormoon rondloopt, vertraagt je hele stofwisseling en dat slijt aan hart en bloedvaten. Denk aan een motor die steeds op te laag toerental draait, op den duur krijg je een hoog cholesterol, hoge bloeddruk, hartziekte en hartfalen, zoals het Amerikaanse NIDDK beschrijft.
Het extra risico is het grootst in het eerste jaar nadat je met levothyroxine start en neemt daarna af. Zie het als inhalen, wie jaren zonder pil rondliep wordt in dat eerste jaar als het ware ingehaald. Snel starten en snel goed instellen loont dus direct.
Ook de dosis moet kloppen, want te veel en te weinig schildklierhormoon verhogen allebei het risico voor hart en bloedvaten en te veel hangt ook samen met meer sterfte. De TSH-waarde in je bloed is de meter die zegt of je goed zit. Die jaarlijkse controle is dus geen formaliteit, maar je dashboard.
In dit overzicht zie je waar de grens loopt tussen onschuldig en gevaarlijk bij de ziekte van Hashimoto.
| In welke situatie zit je | Hoe groot het risico wordt | Wat je eraan doet |
|---|---|---|
| Goed ingesteld op levothyroxine | Zelden ernstig | Laat jaarlijks je schildklierfunctie controleren |
| Te weinig hormoon, TSH te hoog | 32,4% van de metingen te hoog | Laat je bloed opnieuw controleren |
| Te veel hormoon, TSH te laag | 11,6% van de metingen te laag, meer sterfte bij overbehandeling | Laat je bloed opnieuw controleren |
| Jaren onbehandelde hypothyreoïdie | Hartfalen en hoge bloeddruk | Slik levothyroxine, minder hartproblemen en lagere sterfte bij behandeling |
| Hypothyreotische crisis | Levensbedreigend, sterfte 25 tot 50% | Spoed, behandeling in het ziekenhuis |
De hypothyreotische crisis: zeldzaam, maar levensbedreigend
De hypothyreotische crisis, vroeger myxoedeemcoma genoemd, is geen losse ziekte. Het is het uiterste punt van een diepe hypothyreoïdie die er al jaren zit. Je schildklier gaf toen jaren te weinig hormoon af, als een kachel die langzaam dooft. Ben je goed ingesteld, dan kom je op dat punt niet.
Het gaat om ongeveer 1 geval per miljoen mensen per jaar. Woon je in een stad van een miljoen mensen, dan gebeurt het daar grofweg een keer per jaar. Voor de gemiddelde mens met de ziekte van Hashimoto is dit dus geen standaardscenario.
Als de crisis er toch is, ligt de sterfte volgens de American Thyroid Association tussen 25 en 50 procent, nooit een vast getal omdat landen, jaren en definities uiteenlopen. Dat is een noodgeval dat in het ziekenhuis behandeld moet worden. Bel bij verdenking dus meteen medische hulp, wacht niet af tot de ochtend.
Er zijn altijd twee voorwaarden samen, een oude onbehandelde trage schildklier plus een duwtje van buiten. Denk aan een infectie, een hartinfarct of een beroerte door een halsslagadervernauwing, zoals de NHG-Standaard beschrijft, of aan onderkoeling en rustgevende medicatie zoals slaapmiddelen en narcose. Met een behandelde schildklier haal je die drempel niet.
Het treft vooral ouderen bij wie een ernstige hypothyreoïdie lang onbehandeld bleef. Leeftijd plus jaren zonder behandeling is de combinatie die telt. Juist die groep houdt de huisarts extra in de gaten, dus meld je als je pillen hebt gestopt of jaren niet hebt laten prikken.
Zo houd je het risico klein
Neem je pil ‘s ochtends op een lege maag, een half uur of langer voor het ontbijt, met wat water. Melk en ijzertabletten remmen de opname, dus slik die niet samen met je hormoon, ook niet wanneer je ijzer slikt omdat je onder de normale ferritinewaarde voor vrouwen zit. Dezelfde dosis werkt alleen als je hem zo inneemt, anders schommelt je spiegel zonder dat je het merkt.
Laat volgens het Leids Universitair Medisch Centrum minstens een keer per jaar je schildklierfunctie controleren via de huisarts, ook als je je goed voelt. Je TSH schuift vaak eerder dan je klachten, dus je ziet de afwijking al in je bloed. Zie het als een APK voor je hormoonhuishouding.
Meestal slik je dit medicijn je hele leven, omdat je eigen klier niet meer herstelt. Stoppen omdat je je beter voelt zet de klok terug en de trage schildklier komt terug. Overleg dus altijd met je huisarts voor je iets verandert aan dosis of stoppen.
Deze informatie over de ziekte van Hashimoto is algemeen en stelt geen diagnose. Ze geeft ook geen advies op maat over dosis of medicatie. Heb je klachten of twijfel, ga dan naar je huisarts, daar stopt de website en begint de spreekkamer.
Wil je weten wat je vandaag al goed kunt doen, gebruik dan dit rijtje als geheugensteun bij je dagelijkse routine.
- Slik je levothyroxine ‘s ochtends op een lege maag, een half uur of langer voor het ontbijt, met water.
- Neem de pil niet samen met melk of ijzertabletten, want die verlagen de opname.
- Laat minstens een keer per jaar je schildklierfunctie controleren via de huisarts, ook als je je goed voelt.
- Blijf de medicatie in principe je hele leven doorslikken, ook als je je goed voelt.
- Bel meteen de huisarts of spoedzorg bij een veranderde mentale toestand, ademhalingsproblemen, onderkoeling, hartfalen, een trage hartslag en een lage bloeddruk, dit noodgeval hoort in het ziekenhuis.
- Wees extra waakzaam bij die signalen als je trage schildklier lang onbehandeld bleef, want een infectie, beroerte of hartinfarct kan dan de crisis uitlokken.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak komt de ziekte van Hashimoto voor in Nederland?
Naar schatting hebben 500.000 mensen in Nederland een te trage schildklier, meestal door de ziekte van Hashimoto. Woon je in een rijtje van twintig huizen, dan woont er statistisch gezien bijna altijd wel iemand met deze aandoening in je straat. Veel voorkomen betekent niet dat het gevaarlijk is, en de ziekte is niet besmettelijk.
Is een licht verhoogd TSH meteen gevaarlijk?
Nee, een beetje te hoog is niet hetzelfde als een diepe, lang onbehandelde hypothyreoïdie, bij een licht verhoogde waarde wordt meestal geen proefbehandeling gestart. TSH is het signaalstofje dat je hypofyse maakt om je schildklier aan te jagen, een kleine schommeling zegt nog weinig. Vanaf een TSH van 10 of hoger is er wel een verband met meer hart- en vaatproblemen, dus laat je waarde door je huisarts beoordelen en niet door een website.
Kan ik zwanger worden met de ziekte van Hashimoto?
Ja, maar reken erop dat je behoefte aan schildklierhormoon in de zwangerschap vaak met 25 tot 50 procent stijgt en dat je dosis bijna altijd omhoog gaat. Zie het als extra brandstof voor je kind, vooral de hersenontwikkeling in de eerste 20 tot 25 weken hangt ervan af. Het gaat dus om je kind, niet omdat Hashimoto jou als moeder in levensgevaar brengt, regel de controle elke 6 weken met je huisarts.
Over de auteur
Geschreven door de redactie