Diepe liespijn of een labrumscheur in de heup? Ontdek de behandeling!

Heeft u een diepe pijn in de lies bij het buigen of draaien van de heup, soms vergezeld door een hinderlijk klikkend gevoel? Dat kan wijzen op een labrumscheur heup. Deze blessure wordt vaak verward met gewone overbelasting of beginnende slijtage, maar de realiteit van een beschadigd labrum vraagt om een specifieke aanpak.

Symptomen van een labrumscheur heup: liespijn, C-teken, klikken en blokkades

Wanneer het labrum beschadigd is, voelt u dat meestal niet als een oppervlakkige pijn. De pijn zit diep van binnen, vaak aan de voorzijde van het gewricht of in de liesstreek. Deze pijn wordt scherper bij specifieke bewegingen, zoals het diep buigen van de heup, langdurig zitten in een lage stoel of het in- en uitstappen uit een auto.

Een herkenbaar fenomeen bij patiënten is het zogenaamde C-teken. Volgens de Vereniging Afwijkende Heupontwikkeling omschrijven patiënten hun pijn vaak door hun hand in een C-vorm op de zijkant van de heup te leggen, waarbij de duim in de liesplooi rust en de wijsvinger naar de achterkant wijst. Dit is een belangrijk oriëntatiepunt voor de arts, hoewel het op zichzelf geen sluitende diagnose is.

Naast pijn treden er vaak mechanische symptomen op. U kunt een klikkend, haperend of zelfs blokkerend gevoel ervaren in het gewricht. Dit gebeurt wanneer een loszittend flapje van het labrum klem komt te zitten tijdens beweging. Ook een beperkte rotatie, vooral het naar binnen draaien van het been terwijl de heup gebogen is, komt veel voor.

Het is essentieel om dit te onderscheiden van heupartrose. Waar artrose vaak gepaard gaat met ‘startpijn’ of ochtendstijfheid die na ongeveer 20 minuten bewegen afneemt (Thuisarts.nl), is de pijn bij een labrumscheur juist direct gekoppeld aan mechanische belasting en specifieke posities.

Wat is een labrumscheur en hoe ontstaat het? (oorzaken en FAI)

Het labrum is een ring van bindweefselig kraakbeen die de rand van de heupkom bekleedt. U kunt het vergelijken met de meniscus in de knie. Het vervult cruciale functies: het vergroot het contactoppervlak van de kom met 22% en het volume met 33%, wat zorgt voor een betere drukverdeling en stabiliteit door een vacuümeffect.

De meest voorkomende oorzaak van een scheur is niet een plotseling ongeluk, maar Femoro-Acetabulair Impingement (FAI). Hierbij is de vorm van de heupkop of de heupkom niet perfect rond. Bij een CAM-afwijking zit er een botbult op de overgang van de heupkop naar de hals. Bij een Pincer-afwijking steekt de rand van de kom te ver over de kop heen. In beide gevallen raakt het labrum bij elke diepe beweging bekneld, wat uiteindelijk tot een scheur leidt.

Naast FAI kunnen ook andere factoren een rol spelen:

• Acuut trauma: Een plotselinge krachtige draaibeweging of een val.
• Sportbelasting: Herhaalde extreme bewegingen bij voetbal, turnen, vechtsport of golf.
• Dysplasie: Een te ondiepe heupkom waardoor het labrum overbelast raakt om de kop op zijn plek te houden.
• Degeneratie: Slijtage door ouderdom, waarbij kleine scheurtjes zeer frequent voorkomen zonder dat ze altijd klachten geven.

Hoe wordt een labrumscheur vastgesteld? (diagnose)

Het traject naar een definitieve diagnose verloopt volgens een vast patroon bij de orthopeed of sportarts. Omdat de heup een complex gewricht is, volstaat één enkele test zelden.

1. Klinisch onderzoek: De arts voert bewegingstesten uit, waaronder de FADIR-test (Flexie, Adductie en Interne Rotatie). Hierbij wordt uw been gebogen en naar binnen gedraaid om de inklemming te provoceren. Hoewel deze test erg gevoelig is voor labrumletsel, is een positieve uitslag niet 100% specifiek voor alleen een scheur.
2. Röntgenfoto: Op een standaard röntgenfoto is het labrum zelf niet zichtbaar. De foto is echter onmisbaar om botafwijkingen zoals een CAM- of Pincer-vorm, dysplasie of artrose in kaart te brengen.
3. Artro-MRI: Een gewone MRI mist vaak de details van het labrum. Volgens onderzoek gepubliceerd in het Chinese Medical Journal heeft een standaard MRI een gevoeligheid van slechts 30%. Daarom wordt vaak gekozen voor een MRI met contrastmiddel (gadolinium) dat in het gewricht wordt gespoten om de scheur zichtbaar te maken.
4. Diagnostische injectie: Soms spuit de arts een verdovingsmiddel direct in het gewricht. Als de pijn onmiddellijk verdwijnt, is bewezen dat de oorzaak binnen in de heup zit en niet in de omliggende spieren of pezen, die juist gebaat zouden zijn bij een actieve revalidatie bij peesklachten.

Behandeling zonder operatie: fysiotherapie, medicatie en injectie (cas van Mark, 42 jaar)

Imaginons le cas de Mark, een 42-jarige fanatieke amateurvoetballer. Tijdens een wedstrijd voelt hij een scherpe steek in zijn lies bij een draaibeweging. De weken daarna blijven de klachten aanhouden, vooral bij het aanzetten voor een sprint en na de wedstrijd. De diagnose luidt: een labrumscheur met een lichte CAM-impingement.

In plaats van direct te opereren, stelt de arts een conservatief traject voor. Mark begint met het aanpassen van zijn belastingspatroon. Dit betekent niet dat hij moet stoppen met bewegen, maar hij vermijdt tijdelijk diepe kraakbewegingen en extreme rotaties die de ontsteking rond de scheur irriteren.

Onder begeleiding van een gespecialiseerde fysiotherapeut werkt Mark aan de kracht en coördinatie van de spieren rondom de heup, waarbij tegelijkertijd wordt ingezet op de behandeling van chronische spierspanning die door zijn compensatiegedrag is ontstaan. Door de diepe stabilisatoren en de bilspieren te versterken, wordt de heupkop beter gecentreerd in de kom, wat de druk op het beschadigde labrum vermindert. Voor de pijn krijgt hij een kortdurende kuur met ontstekingsremmende pijnstillers (NSAID’s), waarbij hij strikt de instructie krijgt deze niet langer dan 2 tot 3 weken te gebruiken om bijwerkingen te voorkomen.

Wanneer de pijn na zes weken nog steeds het sporten belemmert, krijgt Mark een echo-geleide injectie met een pijnstiller en een ontstekingsremmer. Hoewel dit de scheur anatomisch niet geneest — kraakbeen herstelt zich namelijk niet uit zichzelf — zorgt het voor een rustiger gewricht waardoor hij zijn oefeningen beter kan uitvoeren. In veel gevallen, zoals bij Mark, kunnen de symptomen hiermee zodanig afnemen dat een operatie niet meer nodig is en hij weer pijnvrij op het veld staat.

Wanneer is een kijkoperatie (arthroscopie) nodig?

Als een conservatieve behandeling na drie tot zes maanden onvoldoende resultaat biedt en de pijn uw dagelijks leven of sport ambities blijft beperken, kan een kijkoperatie een optie zijn. De keuze tussen fysiotherapie en chirurgie is vaak een afweging van resultaten en risico’s.

Volgens de bekende FASHIoN-studie in The Lancet laten beide groepen verbetering zien, maar scoort de chirurgische groep gemiddeld 6,8 punten hoger op de kwaliteit-van-leven schaal. Tijdens de ingreep kan de orthopeed twee dingen doen: het labrum hechten (refixatie) met kleine ankers, of het beschadigde deel verwijderen (debridement). Uit onderzoek blijkt dat hechten op de lange termijn vaak betere resultaten geeft, met 92% goede tot uitstekende resultaten vergeleken met 68% bij alleen schoonmaken.

Het herstel na een operatie is echter een traject van lange adem. Volgens protocollen van het St. Antonius Ziekenhuis moet u vaak de eerste 2 tot 6 weken met krukken lopen en mag u de eerste 3 maanden de heup niet diep buigen om de hechting te beschermen.

Labrumscheur of artrose? Zo herkent u het verschil

Het onderscheid maken tussen een labrumscheur en artrose is cruciaal voor de juiste behandeling. Hoewel een labrumscheur op de lange termijn de kans op artrose kan verhogen, zijn het twee verschillende aandoeningen.

• Leeftijd: Labrumscheuren en FAI treden vaak op bij actieve mensen onder de 45 jaar. Artrose is meestal een diagnose voor mensen boven de 45.
• Type pijn: Artrose kenmerkt zich door stijfheid na rust (ochtendstijfheid). Een labrumscheur geeft juist pijn tijdens of direct na specifieke bewegingen en sport.
• Mechaniek: Klikken, blokkeren en een gevoel van instabiliteit wijzen vaker op het labrum. Een constant zeurende, diepe pijn bij elke stap past meer bij artrose.

Een morfologische afwijking zoals een CAM-vorm betekent niet dat u direct artrose krijgt. De CHECK-studie laat zien dat een ernstige CAM-vorm weliswaar een risicofactor is, maar dat de combinatie met een beperkte interne rotatie de belangrijkste voorspeller is voor toekomstige gewrichtsslijtage.

Wanneer moet u naar de huisarts of orthopeed?

Niet elke steek in de lies vraagt om een specialist, maar bepaalde signalen mogen niet genegeerd worden. Het is onverstandig om ‘door de pijn heen te spelen’, omdat herhaalde inklemming verdere schade aan het kraakbeen kan veroorzaken.

Maak een afspraak bij de huisarts of een sportarts als u het volgende ervaart:

• Liespijn die langer dan 4 tot 6 weken aanhoudt ondanks rust.
• Pijnlijk klikken of het gevoel dat de heup ‘op slot’ schiet.
• Een duidelijke beperking in bewegingsvrijheid, zoals moeite met het aantrekken van sokken of schoenen.
• Nachtelijke pijn die uw slaap verstoort.
• Spoed: Onvermogen om op het been te staan na een acuut trauma of een val.

Zelfmedicatie met pijnstillers is slechts een tijdelijke oplossing. NSAID’s worden in de Nederlandse eerstelijnszorg doorgaans niet langer dan 2 tot 3 weken achter elkaar geadviseerd zonder medisch toezicht. Een gerichte verwijzing naar een orthopeed met expertise in ‘joint preservation’ (gewrichtssparende chirurgie) is de beste weg voor een duurzaam herstel van uw labrumscheur heup.

De weg naar herstel bij een labrumscheur heup begint bij een vroege herkenning van de symptomen. Door de mechanische oorzaak aan te pakken — of dat nu via gerichte fysiotherapie is of via een chirurgische correctie van een botafwijking — kunt u in de meeste gevallen terugkeren naar een actief leven zonder pijnlijke beperkingen. Onthoud dat elk traject uniek is; een persoonlijke diagnose door een specialist blijft de enige manier om de juiste koers te bepalen.

Veelgestelde vragen